Το "ας/να πούμε" ως γέμισμα

Σε όλες τις γλώσσες (προφανώς) υπάρχουν λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στον προφορικό λόγο όχι επειδή εξυπηρετούν οτιδήποτε επικοινωνιακά, αλλά για να δώσουν χρόνο στον ομιλητή ή ως έκφανση της νευρικότητάς του.

Η χρήση της φράσης ας πούμε είναι μια χαρά όταν σημαίνει ας θεωρήσουμε, ας υποθέσουμε, προτείνω, εισηγούμαι, για παράδειγμα ή κάτι παρόμοιο. Π.χ.

Μπορείς να έρθεις, ας πούμε, κατά τις δέκα και να φύγουμε μαζί. (εισήγηση)
Η Σενεγάλη, ας πούμε, είναι μια χώρα της δυτικής Αφρικής. (αν ο ομιλητής φέρει τη Σενεγάλη ως παράδειγμα)

Η χρήση του ας πούμε δεν είναι καθόλου μια χαρά, όμως, όταν δεν εξυπηρετεί τίποτα και αποτελεί απλά ένα κούφιο γέμισμα. Π.χ.

Πήγα και του ζήτησα ΧΧ-, ας πούμε,-ΧΧ να μιλήσει με τον πατέρα του. (αν είναι περιγραφή γεγονότος και η πράξη δεν φέρεται ως παράδειγμα, τότε το ας πούμε δεν έχει θέση)

Το να πούμε χρησιμοποιείται κατά κάποιον τρόπο ως επεξηγηματικό:
Θέλω ΧΧ,-να πούμε,-ΧΧ να της ζητήσω να βγούμε.

ή ως έκφραση θυμού ή άλλων συναισθημάτων:

Ζητάει και τα ρέστα, να πούμε!

Προσωπικά βρίσκω ότι το να πούμε, όταν μπαίνει χωρίς να χρειάζεται, υποδηλώνει κάπως κακή χρήση της γλώσσας, αλλά υποθέτω ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί λάθος, αφού κάτι εκφράζει. Αντίθετα, το άσκοπο ας πούμε (σε αντίθεση με το εύλογο ας πούμε) είναι παντελώς αχρείαστο και πρέπει να αποφεύγεται.

Τα "άκλιτα" επίθετα

Κάποια επίθετα όπου το αρσενικό καταλήγει σε άτονο -ων (ο επείγων, ο ενδιαφέρων, ο συμφέρων, κ.ά.) χρησιμοποιούνται πολύ συχνά ως να είναι παντελώς άκλιτα. Ο ομιλητής, παρασυρόμενος από την ηχητική ομοιότητα του αρσενικού με το ουδέτερο (ο επείγων - το επείγον) ισοπεδώνει τη λέξη και δεν την κλίνει με τίποτα, υιοθετώντας τον ουδέτερο τύπο του ρήματος για οτιδήποτε βρεθεί μπροστά του. Έτσι, ακούμε:

έχω μια ΧΧ-επείγον-ΧΧ δουλειά (αντί του ορθού μια επείγουσα δουλειά)
είδα μια ΧΧ-ενδιαφέρον-ΧΧ ταινία (αντί του ορθού μια ενδιαφέρουσα ταινία)

κ.ο.κ. Το επίθετο παραμένει άκλιτο και στις πτώσεις, π.χ.

του ΧΧ-επείγον-ΧΧ περιστατικού (αντί του ορθού του επείγοντος περιστατικού),

ενώ, το πλέον ταλαιπωρημένο απ' όλα αυτά, το επείγον, χρησιμοποιείται και ως επίρρημα:

φώναξέ τον και τον θέλω ΧΧ-επείγον-ΧΧ! (αντί του ορθού επειγόντως).

Για το τελευταίο, πιθανότατα ο ομιλητής παρασύρεται από φράσεις του τύπου τον θέλω για κάτι επείγον, όπου στη συντόμευση (απάλειψη της φράσης για κάτι) οι λέξεις που παραμένουν ...δεν προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα.

Εξαίρεση από τον αντί-κανόνα αποτελούν τα επίθετα με κατάληξη -εύων, όπως πρωτεύων - πρωτεύουσα, προεδρεύων - προεδρεύουσα, κ.ο.κ. όπου το λάθος συναντάται πολύ πιο σπάνια.

Εισαγόμενο

Πολύ συχνό ορθογραφικό λάθος είναι το ΧΧ-εισαγώμενο-ΧΧ, αντί του ορθού εισαγόμενο. Χαρακτηριστικά, αναζήτηση στο Google με τη λέξη "εισαγόμενα" δίνει 95.000 αποτελέσματα, και με τη λέξη "εισαγώμενα" δίνει 72.000 αποτελέσματα.

Στα επίθετα που τελειώνουν σε /'omenos/ η προπαραλήγουσα μπορεί να είναι είτε με όμικρον είτε με ωμέγα, ανάλογα με τον τύπο του ρήματος από το οποίο βγαίνει το επίθετο.

Αν το ρήμα στην παθητική του φωνή έχει κατάληξη -ομαι (με άτονο /o/), τότε το επίθετο γράφεται με όμικρον. Π.χ.:

έπομαι --> επόμενος
κατάγομαι --> καταγόμενος
εισάγομαι --> εισαγόμενος

Με ωμέγα γράφονται τα ρήματα που στην παθητική τους φωνή έχουν κατάληξη -ώμαι (με τονισμένο /o/), ή άλλη κατάληξη -[τονισμένο φωνήεν]μαι. Π.χ.

εξαρτώμαι --> εξαρτώμενος
περιπλανώμαι (ή περιπλανιέμαι) --> περιπλανώμενος
κοιμάμαι (ή κοιμούμαι) --> κοιμώμενος

Πιθανότατα πολλοί παρασύρονται και νομίζουν ότι το /isaγ'omeno/ παράγεται από το εισάγω και γι' αυτό να το γράφουν με ωμέγα, όμως το επίθετο βγαίνει από την παθητική φωνή του ρήματος εισάγομαι, και γι' αυτό το σωστό είναι με όμικρον.

Η χρήση του παρακειμένου

Ακούμε συχνά να χρησιμοποιείται λανθασμένα ο παρακείμενος χρόνος σε περιπτώσεις όπου πρέπει να χρησιμοποιείται ο αόριστος, κυρίως όταν καταβάλλεται προσπάθεια από τον ομιλητή για "καλή" χρήση της γλώσσας. Πότε όμως πρέπει να χρησιμοποιείται ο αόριστος και πότε ο παρακείμενος;

Η κλασική συμβουλή που δίνεται είναι: χρησιμοποιήστε τον αόριστο για πράξεις που έγιναν στο (συχνά μακρινό) παρελθόν και δεν υφίστανται πια, ή σε περιγραφή πράξεων, και χρησιμοποιήστε τον παρακείμενο για πράξεις που έγιναν (συνήθως στο πρόσφατο παρελθόν) και οι συνέπειές τους υφίστανται ακόμη.

Π.χ.
Πήγα στο σπίτι του Γιώργου. (περιγραφή πράξης)
Έχω πάει στο σπίτι του Γιώργου. (δήλωση αποκτηθείσας εμπειρίας, η οποία υφίσταται και τώρα)

Του έδωσα την ομπρέλα μου. (περιγραφή πράξης)
Του έχω δώσει την ομπρέλα μου. (η οποία βρίσκεται ακόμα στην κατοχή του)

Αυτό που χρήζει προσοχής είναι ότι όταν χρησιμοποιείται ο παρακείμενος, ποτέ δεν καθορίζεται ο χρόνος της πράξης, ούτε καν ασαφώς. Και αντίστροφα, όταν καθορίζεται ο χρόνος της πράξης, έστω και ασαφώς, χρησιμοποιείται πάντοτε ο αόριστος.

Π.χ.
Έδωσε χθες συνέντευξη, και όχι ΧΧ-Έχει δώσει χθες συνέντευξη.-ΧΧ
Επισκέφτηκα πρόσφατα το μουσείο, και όχι ΧΧ-Έχω επισκεφτεί πρόσφατα το μουσείο.-ΧΧ

Η διαχείρ-ι-ση της επιχείρ-η-σης

Ένα ορθογραφικό λάθος που βλέπει κανείς συχνά είναι το προτελευταίο φωνήεν σε θηλυκά ουσιαστικά που καταλήγουν σε -/isi/. Αντί ιώτα, βλέπουμε ήτα, ή το αντίστροφο. Ένας εύκολος τρόπος για να κρίνουμε αν θα χρησιμοποιήσουμε ιώτα ή ήτα είναι να δούμε ποια είναι η κατάληξη του αντίστοιχου ρήματος.

Όταν η κατάληξη είναι -ώ, τότε το ουσιαστικό έχει κατάληξη -ηση.
Π.χ. επιχειρ-ώ --> επιχείρ-ηση, καλ-ώ --> κλ-ήση.

Όταν η κατάληξη του ρήματος είναι -ίζω, τότε το ουσιαστικό έχει κατάληξη -ιση.
Π.χ. διαχειρ-ίζομαι --> διαχείρ-ιση, διευκριν-ίζω --> διευκρίν-ιση (ειδικά το τελευταίο, όλο και συχνότερα το συναντάμε γραμμένο [λανθασμένα] ΧΧ-διευκρινήσεις-ΧΧ).

Οι δύο πιο πάνω καταλήξεις ρημάτων (-ώ, -ίζω), δεν καλύπτουν, βέβαια, όλες τις περιπτώσεις, αλλά νομίζω τις περισσότερες. Άλλη περίπτωση που μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή είναι τα ρήματα που τελειώνουν σε -ύω:

Π.χ. λύ(ν)ω --> λύση, δύω --> δύση.